Tản mạn chuyện theo ngành dev sau một năm đi làm

Thời cấp ba, như bao cậu thanh niên ghiền game, thích logic, hướng nội và thiếu hụt trầm trọng kĩ năng sống, mình quyết định tìm thứ gì đó ngồi riết với máy tính và trốn tránh thế giới loài người nhưng vẫn mần ra tiền.

Vì ai cũng có một thời ngây thơ

Và đó là cách một cậu trai sinh viên IT chân ướt chân ráo chập chững vào ngành với nỗi kiêu hãnh hão cùng ước mơ dưới vòm trời chẳng to hơn miệng giếng là bao.

Năm 18 tuổi theo ngành, ước mơ về một bước tranh là một web dev fullstack với cậu là tất cả.

Năm 19 tuổi theo ngành, mớ code kĩ thuật lập trình và OOP với cậu là tất cả.

Năm 20 tuổi theo ngành, dăm ba phần mềm Winform củ chuối, giải một mớ bài tập cơ sở dữ liệu và con game DirectX với cậu là tất cả.

Năm 21 tuổi theo ngành, mấy cái vanilla app mobile, desktop, web nửa mùa và 4 tháng thực tập part time với cậu là tất cả.

Năm 22 tuổi theo ngành, nhìn lại tấm bằng đại học và cậu nhận ra tất cả những thứ cậu từng xem trọng chẳng là gì trong thế giới IT quá đỗi lớn và còn quá nhiều con người tài năng.

Lạc lối giữa những lựa chọn

Nghề IT có muôn ngành, mỗi ngành lại có muôn nhánh, và nhánh lại có muôn vàn kĩ năng.

Thời sinh viên, mình từng tự hào (hão) rằng mình có thể xử lí được hết các mảng trong ngành dù có quăng vào vị trí nào đi chăng nữa, cái thói phải luôn chiều lòng yêu cầu giảng viên cho môn học và luôn khắt khe đến quá độ cho những deadline mình (nghĩ là) quan trọng, khiến bản thân phải luôn sống trong áp lực không cần thiết tự đặt ra và thường giành luôn phần việc với anh em làm chung đồ án chỉ vì tụi nó không làm đúng ý với yêu cầu quá cao của mình.

Và rồi hậu quả nhận được là cái gì cũng biết một miếng nhưng lại chẳng biết miếng nào dành thực sự dành cho mình, đi kèm thêm niềm kiêu hãnh hão và không ít lần burnt out.

Lợi điểm của việc biết nhiều bề nổi chính là kĩ năng đi chém gió với các anh em trong ngành, nhưng mũi dao còn lại chính là bạn không hề biết mình nên thuộc về ngôi làng nào, và tất cả phong ba bão táp bạn tạo ra cũng chỉ nằm trên lời nói hay những document dài ngoằn đầy tính cứng nhắc và văn vở công nghệ.

Mình không chê trách về việc biết nhiều về chiều ngang trong ngành, nó sẽ cho bạn nhiều góc nhìn rộng mở hơn, để tôn trọng (hoặc đôi khi là cả giúp đỡ) các anh chị bạn em đồng nghiệp không đi cùng con đường của bạn. Nhưng để thực sự cống hiến và tìm thấy giá trị của bản thân trong nghiệp IT, điều này lại phụ thuộc rất nhiều vào việc bạn thực sự cảm thấy mình thuộc về nơi nào để đầu tư vào một (hoặc vài) chiều sâu.

Chiều sâu ở đây mình không nói về ngôn ngữ hay kĩ năng lập trình, mà là trách nhiệm mà bạn thích, giỏi và tự tin đảm đương khi bạn tham gia với tư cách là một contributor trong project. Nói văn hoa hơn, là sứ mệnh mà bạn muốn theo đuổi khi muốn đóng góp vào một dự án công nghệ.

Về trải nghiệm của mình, mình từng thực tập Java – React, sau đó là custom framework .NET, và hiện tại đang sống cùng với Golang và chút ít Python. Dĩ nhiên những kĩ năng nền trong ngành như cơ sở dữ liệu, kĩ thuật lập trình, bảo mật và mạng nhập môn… là điều tất yếu phải có.

Đó là những năm tháng chạy theo công nghệ một cách vô định, huyễn hoặc rằng bản thân rằng mình có thể làm bất cứ thứ gì được ném cho, nhưng vẫn là lặp đi lặp lại những bề nổi và có thể dễ dàng bị thay thế bởi lớp trẻ khác nhiệt huyết và thích nghi nhanh hơn. Không hề nhận ra rằng tất cả những gì mình có vẫn là chiều ngang chứ chưa có chiều sâu – điều tất yếu trong tương lai của ngành – sẽ được đánh giá cao hơn.

Tìm ngôi làng để thuộc về

Về bản thân mình, khi chọn một nơi để cống hiến, mình thường ưu tiên theo thứ tự sau:

  • Môi trường, văn hoá thực sự cảm thấy thoải mái và tin tưởng để tận tâm.
  • Làm đúng vị trí và công việc yêu thích với domain yêu thích.
  • Đãi ngộ ở mức có thể chấp nhận được với công sức bỏ ra.

Thứ tự và nội dung các đề mục trên có thể thay đổi theo thời gian hoặc không phù hợp với các anh chị em dev khác, dĩ nhiên mình vẫn tôn trọng nếu chúng ta không cùng chia sẻ góc nhìn giống nhau, điều này sẽ tuỳ thuộc vào giá trị sống của mỗi người và theo mỗi thời điểm.

Quay trở lại về thứ tự của mình, nó sẽ theo hơi hướng an cư rồi mới lạc nghiệp – vì thật khó để tìm thấy bản thân mình là ai trong ngành khi hằng ngày phải đối diện với môi trường toxic; làm công nghệ hay task quá đỗi chán; thích giải quyết các bài toán về ecommerce nhưng bị bắt đi làm healthcare; hay nhận đãi ngộ với mức quá thấp so với công sức bỏ ra.

Đến khi may mắn tìm được (hoặc tạo nên được) một nơi đáp ứng các nhu cầu trên (hoặc có những điểm hạn chế nhưng vẫn nằm trong ngưỡng bạn có thể chấp nhận được), vấn đề còn lại chỉ là tập trung vào hành trình tìm ra điểm mạnh của bản thân để tạo nên những đóng góp trong quá trình phát triển project, cũng như tìm thấy được giá trị muốn phấn đấu khi theo ngành.

Hay dễ hiểu hơn là khi được nhắc đến, đồng nghiệp sẽ giới thiệu cùng với thương hiệu làm nên tên tuổi mà bạn thực sự thấy cảm thấy tự hào (nếu em thắc mắc thì em tìm anh A chuyên build code base với platform, thằng B master frontend, chị C mạnh về technical design với lead domain xyz, cậu D là siêu nhân devops build hạ tầng cho công ty, bạn E là trùm vụ về security với authorization…).

Về bản chất, có thể xem đây như là một kiểu hành trình để trả lời cho câu hỏi bất hủ: “Mình là ai” nhưng trong phạm vi về mảng technical của nghề IT.

Và như đã nêu trên, điều làm nên thương hiệu của bạn là chiều sâu, nhưng cũng đừng quên trau dồi về chiều ngang để có thể thử sức thêm một chiều sâu khác, hoặc đơn giản là có thêm vốn liếng cho việc giao tiếp với các đồng nghiệp khác mảng một cách thuận tiện hơn.

Cảm ơn những tiền bối

Trước đây mình từng có đầy rẫy những suy nghĩ ngây thơ: thứ tạo nên phần mềm chỉ có code, và lương sẽ tăng theo số năm kinh nghiệm, hay đứa nào giỏi dev thì có thể cân hết mọi role trong mảng IT… Nhưng sau thời gian trải nghiệm và ngồi lại, chia sẻ quan điểm và lắng nghe với các đồng nghiệp trong công ty, cũng như đu dò các tiền bối online, nhiều ảo tưởng và những thứ mình nghĩ là đúng đã vụn vỡ; để bản thân thực sự biết mình còn phải học hỏi và cần tập trung hơn vào những điều mà bản thân cảm thấy thực sự giá trị khi theo ngành.

Về phần này mình nghĩ reference đến các chia sẻ với những góc nhìn của những tiền bối có vẻ sẽ hợp lí hơn, vì mình cũng không thể nói tốt hay viết tốt bằng các anh chị đi trước được:

https://www.youtube.com/watch?v=BG5NGpMB4TQ

https://www.youtube.com/watch?v=MLafQjbIEgQ

https://www.youtube.com/watch?v=cP7JA8jYhSE

https://huyenchip.com/2021/02/27/why-not-join-a-startup.html

https://www.facebook.com/nguyen.laptrinhvientv/posts/635730877780618

https://www.facebook.com/nguyen.laptrinhvientv/posts/652650946088611

Một lần nữa, mình cũng shoutout đến quyển sách DevUp của anh Nguyễn Hiền, đây thực sự là quyển sách có thể nghiền ngẫm sau mỗi năm cho các developer mọi trình độ để có thêm những góc nhìn và những lần ‘ồ’ mới mỗi khi đọc lại.

One thought on “Tản mạn chuyện theo ngành dev sau một năm đi làm

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s